THẨM MỸ VIỆN

Màu Da & Tăng Sắc Tố Da

Màu da con người ở những vùng địa lý khác nhau thường không giống nhau, từ rất đậm cho đến rất nhạt gần như không màu (và ở những người này, da có nước màu trắng hồng do màu máu ẩn hiện). Màu sắc của da là do lượng sắc tố melanin trong da. Vai trò quan trọng của melanin là bảo vệ da tránh bức xạ tử ngoại của ánh nắng mặt trời. Nếu có nhiều melanin thì làm da sậm đen đi, ít melanin thì làm da có nhạt. Thông thường, cùng một chủng tộc sống trong cùng một điều kiện địa lý thì phái nữ có ít melanin hơn phái nam. Người có tổ tiên sinh sống vùng nắng nhiều, nhiệt độ cao (châu Phi chẳng hạn) có da đậm đen. Ngược lại, da của người có tổ tiên sống vùng ít nắng, khí hậu ôn đới (châu Âu, Bắc Mỹ) thì trắng hơn.

Tăng sắc tố da là một tình trạng một vùng da đen hơn do sự tập trung nhiều một cách bất thường sắc tố melanin ở da. Tăng sắc tố có thể ảnh hưởng đến tất cả các loại da, không phân biệt nam hay nữ, gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng gặp nhiều nhất khi ta “có tuổi”. Thông thường, tăng sắc tố da chỉ là vấn đề “thẩm mỹ”, nhưng có một số trường hợp hợp, nó là biểu hiện của một bệnh lý nội khoa nào đó. Nám da do tuổi tác có thể có nhiều hình dáng và kích thước khác nhau và vì thế được gọi bằng nhiều tên khác nhau.

Với người có tuổi, da đồi mồi là một trong những biểu hiện của tăng sắc tố da. Da đồi mồi là các nốt màu nâu đến đen, có kích thước to nhỏ không đồng đều,  xuất hiện rải rác trên da chủ yếu là vùng cổ, mu bàn tay, hai bên mặt và ở vùng trán người bị hói đầu. Da đồi mồi thường gặp ở tuổi 50 – 60, nhưng đôi khi chúng xuất hiện ngay ở tuổi trung niên. Nguyên nhân của da đồi mồi là do sự sinh sản không đều của sắc tố melanin trên da. Sự hình thành sớm hay muộn các nốt đồi mồi liên quan đến tính di truyền và tình trạng sức khỏe, chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt của “đương sự”. Các nốt đồi mồi thường chỉ có ảnh hưởng, nếu có, là về mặt thẩm mỹ. Nó không phải là dấu hiệu của ung thư da hay một bệnh lý da nào khác. Da đồi mồi chỉ là một trong những dấu hiệu thong báo rằng cơ thể người bị da đồi mồi đang lão hóa, già nua. Và, nhiều hoạt động sinh lý của người ấy bắt đầu kém đi. Đến nay, da đồi mồi đã được khoa học tìm hiểu cặn kẽ. Giống như mọi chức năng khác của cơ thể, khi lão hóa, chức năng tuần hoàn máu giảm làm giảm khả năng hấp thu và đào thải của cơ thể. Điều này làm cho acid béo không bão hòa trong thực phẩm sau khi bị ôxy hóa sẽ kết hợp với albumin, hình thành những “chất mỡ” màu nâu đến đen” nằm lại trong tế bào. Cũng trong tình trạng lão hóa chung, tế bào bị suy giảm chức năng không còn khả năng đào thải những hạt “chất mỡ” màu sẫm này, chúng tích lũy lại dưới da, hình thành nên những nốt đồi mồi.

Có loại đồi mồi nổi lên trên da như nốt ruồi (nhưng kích cỡ to hơn và đậm dần theo thời gian), có loại đồi mồi chỉ nằm bẹt trên da khiến đôi khi chúng ta lầm tưởng là đốm nám.

Điều trị tăng sắc tố da

Kem làm trắng da

Tăng sắc tố da thường có thể được điều trị với các kem làm trắng da. Hiện nay, kem làm trắng da có nhiều chủng loại. Có thể là đơn chất hay phối hợp nhiều hoạt chất. Các hoạt chất thường dung trong kem làm trắng da là:  hydroquinone (thường sử dụng nồng độ 2%-10%), Tretionin, Kojic Acid hay Arbutin:

• Hydroquinone là loại hoạt chất làm trắng da có ở nhiều dạng chế phẩm. Hydroquinone được xem là một trong những chất ức chế sự hình thành melanin hiệu quả nhất. Sự cải thiện sắc tố thấy được khi dùng hydroquinone đơn trị liệu là khoảng 4 – 6 tuần và kết quả sẽ ổn định trong khoảng 4 tháng.
• Tretinoin được sử dụng để làm tăng hiệu quả của hydroquinone.  Tretinoin 0.05% đã được chứng minh là làm giảm melanin trong vòng 6 tháng.
• Kojic acid, một sản phẩm chuyển hóa của nấm, ức chế hoạt tính men catecholase của tyrosinase. Điều này làm ức chế sinh tổng hợp sắc tố melanin trong da. Hơn nữa, Kojic acid cũng đã được chứng minh làm tăng đáng kể thực bào của bạch cầu đa nhân trung tính và tăng sinh tân bào, giúp cho việc “dọn dẹp” các tế bào sắc tố đen (melanocyte) tốt hơn. Kojic acid thường được sử dụng với nồng độ trong khoảng 1-4%. Trong một nghiên cứu so sánh, nếu thêm kojic acid 2% vào hỗn hợp hydroquinone 2%, glycolic acid 10% để điều trị tăng sắc tố da thì thấy hiệu quả tăng lên đáng kể.

Laser trị liệu

Ngoài kem làm trắng da, việc điều trị tăng sắc tố da được sử dụng ngày một nhiều bằng phương pháp laser. Rất nhiều trường hợp tăng sắc tố da đáp ứng rất tốt với một số loại máy laser như laser CO2, Q-Switch Nd- YAG, IPL,…Gần đây, các loại laser xung dài, đặc hiệu trên sắc tố đã cho thấy kết quả lâm sàng “mỹ mãn” hơn trong việc điều trị tăng sắc tố da, đặc biệt là các loại tăng sắc tố đã thất bại với các phương pháp điều trị khác. Theo Giáo sư Noah S Scheinfeld, Bộ môn Da, Đại học Columbia và Giáo sư David Goldberg, chuyên gia về laser và phẫu thuật da, Đại học Y khoa New York, trong tương lai, laser trong điều trị các sang thương sắc tố của da có thể chọn lọc trên “đích” tế bào melanin (melanocyte) hơn là trên hạt melanin (melanosome). Nếu được như thế, quả là một tương lai “sang lạn” cho ngành laser trong việc điều trị tăng sắc tố da, một loại tình trạng không nguy hại nhưng “khó nhằn” này.

Cần nhớ rằng, dù điều trị băng cách gì đi nữa, ánh nắng mặt trời là “kẻ thù” nguy hiểm của tình trạng tăng sắc tố da. Nếu không bảo vệ chống lại ánh nắng mặt trời thì mong đợi cho việc điều trị thành công là “không thể”! Tránh nắng bằng mọi thứ có thể có được: dù, mũ rộng vành, khẩu trang và kem chống nắng. Thiết nghĩ, ở vùng nhiệt đới như chúng ta, nên dùng kem chống nắng quanh năm.

Nguồn. theo báo DNSG - B.Sĩ Nguyễn Hoàng Quân sưu tầm